به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «صبح زاگرس» بارش‌های اخیر در استان کهگیلویه و بویراحمد، علاوه بر همه اثراتش، آزمونی دیگر برای تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی استان بود. آزمونی که ظاهراً نتایج قابل قبولی نداشته است. اختلال گسترده و محسوس در خدمات ارتباطی تلفن همراه و اینترنت در نقاط مختلف استان، به ویژه در مرکز آن، بار دیگر نشان داد که این زیرساخت‌ها در مقابل پدیده‌های آب‌وهوایی معمولِ این منطقه، چقدر آسیب‌پذیرند.

نوسان و افت کیفیت؛ تجربه مشترک بسیاری از کاربران

بررسی‌های میدانی و گفتگو با شهروندان در نقاط مختلف حاکی از آن است که از بعدازظهر روز گذشته، کیفیت خدمات اپراتورهای تلفن همراه به‌طور چشمگیری کاهش یافته است. اگرچه این اختلال در همه نقاط به یک میزان نیست، اما تجربه مشترک بسیاری از کاربران، مواجهه با نوسان شدید سیگنال، قطعی مکرر تماس‌ها و به طور ویژه، افت غیرعادی سرعت و قطعی اینترنت همراه است. این وضعیت، روند عادی انجام بسیاری از فعالیت‌های روزمره، آموزشی، اقتصادی و اداری وابسته به ارتباط باثبات را با مشکل مواجه کرده است.

پاسخ‌های تکراری به مشکلی همیشگی

در پیگیری برای فهم دلیل این اختلالات، پاسخ‌های رسمی اغلب حول محور «مشکلات ناشی از بارش‌ها» و «در دست اقدام بودن رفع اختلال» می‌چرخد. اما پرسش اساسی‌تر اینجاست: آیا بارش برای استان کوهستانی ما پدیده‌ای غیرمنتظره و نادر است؟ آیا نمی‌بایست زیرساخت‌های ارتباطی در چنین جغرافیایی، با درنظرگرفتن شرایط اقلیمی، طراحی و تجهیز می‌شدند؟ به نظر می‌رسد آسیب‌پذیری مکرر این زیرساخت‌ها در برابر بارش‌های معمول، نشان از ضعف در استانداردهای نصب، نگهداری و پشتیبانی دارد. موضوعی مانند ضعف در سیستم‌های پشتیبان برق (باتری‌ها) برای دکل‌های مخابراتی یا دشواری دسترسی به آن‌ها، از جمله نقاط ضعف شناخته شده‌ای است که هر بار با یک بارندگی جدّی، خود را نمایان می‌کند.

نیاز به شفافیت و دوری از کلی‌گویی

در شرایط ایجاد اختلال، یکی از عوامل کاهش اضطراب مردم، اطلاع‌رسانی شفاف، سریع و دقیق است. مردم حق دارند بدانند منشأ مشکل در کدام بخش‌هاست، گستره تخمینی آن چقدر است و روند بازسازی چگونه پیش می‌رود. اعلام‌های کلی و فاقد اطلاعات مشخص، نه تنها به حل مشکل کمک نمی‌کند، بلکه فضای بی‌اعتمادی و نارضایتی را دامن می‌زند. این خلأ اطلاع‌رسانی حرفه‌ای، خود بخشی از مشکل مدیریت بحران در حوزه ارتباطات به شمار می‌آید.

هشدار درباره یک آسیب‌پذیری ساختاری

این رویداد، صرفاً یک اختلال مقطعی نیست؛ هشداری است درباره یک آسیب‌پذیری ساختاری. سوال این است: آیا برای مقاوم‌سازی این زیرساخت‌های حیاتی در برابر حوادث طبیعیِ قابل پیش‌بینی، برنامه‌ای عملیاتی و بودجه‌ای مشخص وجود دارد؟ آیا سازوکار مشخصی برای تأمین ارتباط پایدار در شرایط بحران (مانند استفاده از ظرفیت‌های جایگزین) تدوین شده است؟

تاب‌آوری دیجیتالی یک استان، تنها به معنای نصب دکل نیست؛ به معنای تضمین تداوم خدمات حتی در شرایط دشوار است. به نظر می‌رسد در این زمینه، فاصله قابل توجهی بین وضع موجود و وضعیت مطلوب وجود دارد. رفع این فاصله، نیازمند نگاهی فراتر از پاسخ‌های مقطعی و اتخاذ رویکردی آینده‌نگرانه و مبتنی بر استانداردهای فنی بالا است.

خبرنگار ما طی یک تماس تلفنی با «سیده راضیه ملک‌حسینی، مدیرکل ارتباطات و فناوری اطلاعات کهگیلویه و بویراحمد»، علت این اختلالات را جویا شد. که وی با تأیید وقوع مشکلات در برخی سایت‌های مخابراتی استان به دلیل بارش‌های اخیر، گفت: عمده اختلالات ارتباطی در سطح شهر، به ویژه طی دو بارندگی گذشته، ناشی از قطعی‌های گسترده برق بوده است. به محض رفع قطعی برق و اتصال مجدد، مشکل ارتباطی نیز برطرف می‌شود، مگر در موارد معدودی که خرابی سخت‌افزاری مانند یونیت یا قطعه‌ای خاص وجود داشته باشد که آن هم به سرعت جایگزین می‌شود.

قطع‌شدگی فیبر نوری در مناطق مرزی

وی ادامه داد: در بارندگی اخیر، در مناطق کهگیلویه، دیشموک و قلعه‌رئیسی، علاوه بر قطعی برق، قطع‌شدگی فیبر نوری نیز رخ داد. تیم‌های فنی نگهداری از همان ابتدا در محل حاضر شدند و برای رفع آن اقدام کردند. از دو مسیر آسیب‌دیده، یکی کاملاً برطرف شده و دیگری نیز در حال رفع است.

مشاهده میدانی و تحلیل زنجیره‌ای اختلالات

مدیرکل ارتباطات استان درخصوص قطعی‌ها در ساعات گذشته در نقاطی از یاسوج مانند میدان گلستان‌ها، شرف‌آباد و محدوده ایران‌خودرو، اظهار داشت: در این مناطق نیز مشکلات ارتباطی شدیدی مشاهده شده و از آنجایی که ساختار شبکه‌های ارتباطی به صورت زنجیره‌ای است. ممکن است در یک منطقه‌ای، دکل (BTS) برق داشته باشد، اما اگر در نقطه‌ای دیگر از این زنجیره که پهنای باند را تأمین می‌کند، قطعی برق رخ داده باشد، خدمات در هر دو نقطه مختل می‌شود. بنابراین، برخی اختلالات مشاهده‌شده می‌تواند ناشی از قطعی برق در نقطه‌ای دیگر از شبکه باشد.

علت ریشه‌ای: وابستگی به برق شهری

ملک‌حسینی خاطرنشان کرد: مشکل اصلی در این حوادث، قطعی برق است که منجر به خاموشی یا خارج‌شدن ترانس‌های سایت‌های ارتباطی از مدار می‌شود. در این موارد، نیاز به بازدید و اقدام نیروهای محترم شرکت برق برای بازگرداندن آن‌ها به مدار است.

وی در پایان یادآوری کرد: در بارندگی دوم، مشکل اصلی در مناطق کهگیلویه و دیشموک، قطعی فیبر بود، اما در سایر نقاط استان و نیز در بارندگی قبلی، ریشه اصلی اختلالات، قطعی‌های گسترده برق بوده و خوشبختانه زیرساخت اصلی ارتباطات استان آسیب اساسی ندیده است.