گروه: اخبار استان خبر: 117298 / تاریخ انتشار : 1398/1/14 ساعت : 12:09
در گفتگو با کارشناس مسائل محیط زیست مطرح شد؛

ما مدیریت بحران نداریم بلکه بحران مدیریت داریم/خاکبرداری غیر اصولی سبب ریزش کوه در محور یاسوج شیراز شد/آسیب شناسی مخاطرات طبیعی سبب کاهش حوادث می شود+تصاویر و فیلم

محسن تیربند: می توانم به جرأت مطرح کنم که ما مدیریت بحران نداریم بلکه بحران مدیریت داریم، از عوامل اصلی در سیستم ارزیابی محیط؛ جاده کشی ها، خاکبرداری ها، ایجاد وگسترش شهرسازی ها و ارزیابی های اولیه است.

به گزارش پایگاه تحلیل و اطلاع رسانی صبح زاگرس در خصوص تحلیل آسیب شناسی سیل گذشته و مخاطرات طبیعی درکشور از جمله استان کهگیلویه وبویراحمد پایگاه خبری تحلیلی صبح زاگرس در گفت وگویی مفصل با کارشناس محیط زیست محسن تیربند داشته است که مشروح این گفتگو را در زیر مطالعه می کنید:

 

 
 
 

صبح زاگرسدر ابتدا تعریفی اجمالی از مخاطرات طبیعی و سیل با توجه به دیدگاه خودتان ارائه دهید.

محسن تیربند: درابتدا از مجموعه اصحاب رسانه که چشمان بیدار جامعه هستند تقدیر و تشکر می کنم و عید باستانی را خدمت مجموعه رسانه و سایت صبح زاگرس تبریک و تهنیت عرض می کنم، تعاریف مختلفی از سیل وجود دارد اما آن تعریفی که در خور شنوندگان یا بینندگان باشد؛ بحث سیل براساس نزولات جوی یا شدت نزولات جوی در زمانی صورت می گیرد که زمین سیراب شده است و دیگر قدرت جذب آن بسیار پایین است یعنی زمین و فضاهای توده و جنس خاک سیراب شده اند با توجه به بارش های فصل زمستان که پشت سر گذاشته ایم و وارد فصل بهار شده ایم  زمینه برای بازگشت آب به سمت ریشه گیاهان درختان ودرختچه ها  و بوته هابه وجود می آید که سبب رویش گیاهان ودرختچه هاو جذب آب می شود اما در شرایطی این بارش ها و نزولات جوی صورت می گیردکه منجر به سرعت بالا وشدت بالای آب می شوداین آب تحت عنوان جریان های سطحی سریع عبور کرده واز به هم پیوستن اینجریانات در حوزه های آبخیز و ریختن به مکان عبور اصلی با سرعت و حجم بسیار بالایی تحت عنوان سیلاب از آن می توان یاد کرد.

 

---
 
 

صبح زاگرس: آیا می توان مخاطرات طبیعی بخصوص در کهگیلویه وبویراحمد را کنترل کرد؟

 

محسن تیربند: مخاطرات طبیعی بصورت طبیعی رخ می دهند مانند نزولات جوی که تحت همین عنوان با شدت بالا و بصورت غافلگیرانه در یک زمان نامشخص وب اشدت بالایی صورت می گیرد که همان سیل محسوب می شود سیل، زلزله، آتش نشان از بلایای طبیعی به شمار می روند اما بلایای مصنوعی و آنچه انسان در آن دخیل است مانند سیستم مدیریتی انسان، باعث می شود که یک سیستمی را از حالت طبیعی خارج کند قاعدتا به فرض مثال اگر بخواهیم همان سیل را مثال بزنیم انسان اگر یک کاربری را تغییر دهد وجنگلی را تخریب کند وکوهی را ازبین ببرد این مخاطره طبیعی شدت پیدا می کند وعلت آن نیز خود انسان است اما اگر بتواند در این زمینه بایک مدیریت صحیح و رویکرد و نگرش مثبت نسبت به آن مقوله تصمیم گیری های عاقلانه ای بگیرد.

 

 

به طور مثال سیل اخیر که مناطق مختلف کشور از شمال تا جنوب را تحت تأثیر خود قرار داد با سیستم مدیریتی نوین متناسب با فناوری های نوین وتکنولوژی های نوین می شد از اثرات آن کاست.

 

 

صبح زاگرس: به نظر شما دلیل طغیان رود خانه بشار وسیلابی شدن روستاهای استان بخصوص در دهستان زیلایی چه بوده است؟

 

محسن تیربند: رودخانه بشار یک رود پربرکتی است اما بشرط آنکه مدیریت صحیح برروی آن صورت بگیرد وقتی حادثه سیل اتفاق می افتد مسیر خود را طی می کند یعنی

در طول تاریخ و در طول قرن ها کره زمین تشخیص داده است که خروج این روان آب سطحی را از این مسیر باید رد کند اما این ما هستیم که سد راه این وضعیت شدیم .

 

 

 
 

رودخانه بشار و حتی استان کهگیلویه وبویراحمد و منطقه بویراحمد بنابر داشتن اکوسیستم ناب وگونه های درختی ودرختچه ای که داردخوشبختانه شرایطی را برای این منطقه فراهم کرده است که یکی از زمینه های اصلی جلوی روان آب تند سطحی را می گیردگونه درخت بلوط نیز یک گونه مقاوم نسبت به شرایط اقلیمی جوی وآب وهوایی است اما هنگامی که جریانات سطحی به صورت آرام وارد رود خانه بشار شوداما رودخانه بشار باهمان وضعیت قبلی خود بدون دستکاری بماند می تواند درمسیر خود جریانات مختلفی که وارد می شود را با همان سرعت ملایم در دبی(سرعت جریان آب بایک حجم که برمتر مکعب در ثانیه از یک حوزه رد می شود) پایین عبور دهد.

 

 

 اگر دبی سرعت بالایی داشته باشد شدت تخریب بسیار بالا تر می رود و سرعت رودخانه یاسیلاب و روان آبی که ایجاد کرده است منجر به این می شود که دستک های مختلف رودخانه  یا حریم های مختلف آن را باخودش بشویدمتأسفانه کارخانجات شن و ماسه شویی که قبلا در حوزه رود خانه بشار داشتیم را جدیدا آن ها را دارند کم می کنند و آن ها را تعطیل کرده و وارد حوزه های دیگر می کنند.

 

 

کوه خواری ها یا تخریب کوه هایی که به نوعی سد و دفاع وضعیت هی بحرانی هستند باید کارشناسانه از این ها پیشگیری شود و رصد و ارزیابی شوند که آیا این صخره یا کوه اگر تخریب شود مشکلاتی را به بار می آوردیاخیر؛ اما رودخانه بشار و روستاهای پایین دست عوامل اصلی آن برداشت شن وماسه، تغییر کاربری حوزه های رودخانه و دستک های رودخانه، بهسازی حریم های ساحلی رودخانه که باید به آن توجه می شد که متأسفانه بر اثر بی توجهی منجربه شدت سیلاب شد مشکلات بسیاری در روستاهای پایین دست به وجودآورد.

 

 

 

صبح زاگرس: عوامل بی توجهی به محیط زیست چه می تواند باشد؟

 

محسن تیربند: قطع درختان، قطع جنگل ها، ساخت وساز های بی رویه در زیر تپه های بزرگ که درختان و درختچه های آن را هم تخریب کردندکه سبب رانش زمین شد که این خانه های مسکونی در روستاها که بدون رصد کارشناسی شده ساخت وساز کردند، این مشکلات به وجود آمد، جریانات سطحی رودخانه بشار وجریانات بسیاری از طرح ها و باغات وحتی طرح های ماهی که به نوعی ضربات مهلکی را به آبزی پروری اقتصادکشاورزی وارد کرد که همه این ها نتیجه عدم توجه به حفظ ارزش های طبیعی ملی ومحیط زیست است.

 

 

اگر انسان خود را با شرایط طبیعی ومحیط زیست  وفق دهد این مشکلات به وجود نخواهد آمد.

 

 

صبح زاگرس: تاچه اندازه خسارات سیل گذشته را ناشی ازسوءمدیریت می دانید؟

 

محسن تیربند: می توانم به جرأت مطرح کنم که ما مدیریت بحران نداریم بلکه بحران مدیریت داریم از عوامل اصلی در سیستم ارزیابی محیط ابتدا باید نسبت به جاده کشی ها، خاکبرداری ها، ایجاد و گسترش شهرسازی ها، ارزیابی های اولیه صورت بگیرد و سپس اقدام شود و با توجه به یک نظریه کارشناسی شده که مرتبط با گرایش های تحصیلی مختلف اقدام شود.

 

 

اگر بخواهیم یک شهرک در حوزه شهری ایجاد کنیم قاعدتا باید ارتفاع از سطح دریا، بادگیر بودن منطقه و شیب آن، رصد کنیم آیا این منطقه در سالهای آینده مشکلاتی را از لحاظ حریم وخود آب گیر بودن منطقه ایجاد می کند یا خیر؛ در جاده کش ما هم همینطور آیا حریم منابع ملی را رعایت کرده ایم؟ وقتی از یک تپه ای خاکبرداری عظیمی صورت می گیرد و یک توده عظیمی از خاک را جابجا می کنیم باید بدانیم که دستک های پیرامون این تپه خطر بزرگ ریزش ورانش را دارند.

 

 

صبح زاگرس: دلیل رانش زمین در محور یاسوج به شیراز را چه میدانید؟

 

محسن تیربند: باتوجه به اینکه استان ما در ارتفاعات زاگرس قرار گرفته است و زلزله های اخیر تآثیرات بسیاری بر توپولوژی وتوپوگرافی منطقه ایجاد کرده است قطعا این موضوع گسل ها را حساس کرده است واین رانش های شدید وارد حوزه ها شده و دربین توده ها لایه صابونی ایجاد کرده است واین عامل سبب رانش به خصوص در محور یاسوج شیراز شده است که حاصل جابجایی توده ای خاک از منطقه  به صورت اشتباهی بوده است واین ناشی از سوءمدیریت است که باید اصلاح شود واز افراد تحصیل کرده کارآمد وتوانمند در حوزه های مختلف متناسب با گرایش تحصیلی مدیر درحوزه کاری وی استفاده شود تا دیگر شاهد چنین اتفاقاتی نباشیم.

 

 

 

صبح زاگرس: در رابطه با مخاطرات طبیعی و سیل چه توصیه هایی به مردم و مسئولین دارید؟

 

محسن تیربند: همه اتفاقات اخیر و این مخاطرات قطعا تلنگری بوده است، ما می گوییم مشیت الهی براین بوده است تا بحران از این چیزی که است بدتر نشود،ما باید به رسانه و گزارشاتی که می دهد اعتماد کنیم به گزارشاتی که از سوی هواشناسی ما صورت می گیرد اعتماد داشته باشیم وجدی بگیریم، پس از اتفاقات اخیر استان کهگیلویه وبویراحمد به وسیله سامانه پیامکی خطرات ناشی از سیل را مطرح می کند، پس مردم هم باید به هوش و به گوش باشند و نسبت به مخاطرات طبیعی دقت داشته باشند و آمادگی روبه رو شدن و مقابله با چنین حوادثی را بارعایت استاندارد های ایمنی داشته باشند تا شاهد خاطرات وحوادث تلخ نباشیم.

 

 

صبح زاگرس: برای کنترل بهتر و مقابله با مخاطرات طبیعی از جمله سیل چه اقداماتی را مسئولین باید دردستور کارخود قرار دهند؟

 

محسن تیربند: همانطور که گفتم این سیل و اتفاقات برای ما تلنگری بودند اگر بخوایم به تاریخچه سیل بپردازیم، وآینده را در نظر بگیریم از سال 1988 تا 1997در یک بازه زمانی 9 ساله ، 310هزارنفر بر اثر مخاطرات طبیعی ازبین رفتند که از این میان 58 درصد آن به مخاطره سیل برمی گردد و 26 درصد آن به زلزله اختصاص داده شده است، در این جا ما نتیجه می گیریم که در جریانات سطحی ونزولات شدید تحت عنوان سیلاب باید راهکارهای پیشگیرانه وعالمانه ای را درخصوص کنترل این موضوع به کار گیریم اما راه آن چیست؟

 

 

کره زمین یا اگر بخواهیم استان خود را مثال بزنیم همیشه این نزولات را نداشته است این سیلاب وبارش ها در اکثر نقاط کشور ما بی سابقه بوده است ما دروه خشکسالی طولانی مدتی را گذرانده ایم و مدیریت ما و نظریه مدیران ما با توجه به شرایط محیطی که ایجاد شده است و به این مقوله کمتر توجه شده است.

 

 

به عنوان مثال برای تخریب تپه ترمینال در شهر یاسوج چقدر هزینه برد تا تخریب شد؟ وخاک آن جابجا شد، خاک آن کجا رفت؟ در حاشیه رودخانه بشار ما به حریم رودخانه وارد شدیم به حریم منابع ملی وارد شدیم در سیستم طبیعی رودخانه دخالت کردیم، یک جریانی که می بایست به صورت طبیعی رد می شد می رفت ما آمدیم آن را تصرف کردیم بنابر دلایلی از جمله همین شدت سیل این خاک برداشته شد و ضربه بزرگ اقتصادی به آن حوزه وارد کرد در پایین رودخانه نیز احساس ترس و وحشت و موقعیت نامطلوبی را ایجاد کرد.

 

 

در مقوله های کنترل سیلاب باید به چند نکته توجه شود، ما دوره سینوسی را طی کردیم وهم اکنون وارد دوره ترسالی شدیم بنابر تغییر شرایط اقلیمی که آن هم توسط بشر است مانند گرمایش جهانی واثر گلخانه ای وقطع درختان وجنگل ها تغییر کاربری منابع ملی براثر نظریه کلی بر آینده آن طرح ما می توانیم در اتفاعات وجاهایی که رانش را احساس می کنیم متناسب با گونه درختی ودرختچه ای آن منطقه احیاء جنگل داشته باشیم وسد بندها را ایجادکنیم وسدهایی را ایجاد کنیم وآن ها را کنترل کنیم وحوزه آبخیز را در پشت سدها مدیریت کنیم، خود سد وحوزه های آبخیز شرایطی را نیاز دارد که باید مدیریت صحیح برآن صورت بگیرد.

 

 

 

محسن تیربند: وقتی می بینیم شرایط جوی ونزولات ما شدت پیدا کرده است، وقتی رسانه وهواشناسی موضوع را رصد می کنند که در فلان ساعت احتمال وقوع سیلاب با این شدت داریم، مسوولان می توانند آب های پشت سد را تخلیه کنند به مقداری که کنترل صورت گیرد، اما تخلیه آب سد هم مدیریت نیاز دارد اینکه در یک حوزه آبخیز 4 سد باشد همه این ها رادر یک زمان خاص  ومشترک آب آن ها را تخلیه کنیم این خود سبب ایجاد بحران می شود وشرایط را بحرانی تر می کند باید هر سدی به تنهایی در یک بازه مشخصی آب آن تخلیه شودکه این توده آبی با هم تلاقی پیدا نکنند و شدت آن از سیل بیشتر شود.

 

 

 

 

صبح زاگرس: اقدامات موثر برای مقابله با سیل را بیان کنید؟

 

محسن تیربند: راه های مقابله باسیل را میتوان جنگل کاری، ایجاد سدبند، گابیون بندی زمین های کشاورزی نسبت به شست وشوی آن حوزه ها و اینکه ما باید درحوزه رودخانه ها هم لایروبی داشته باشیم که بتوانیم مسیر آب را هدایت کنیم تا ضربات مهلکی وارد نکند. اگر رفتار ما با طبیعت خوب باشد طبیعت نیز با ما خوب تا می کند و اگر رفتار ما با طبیعت بد باشد متناسب با آن رفتار ضربه ای را به ما وارد می کند در فیزیک قانونی به نام نیوتن را داریم که(f=ma) هرچقدر به یک شی یا جسمی فشار وارد کنیم آن جسم متقابل همان اندازه به ما فشار وارد می کند، اگر دانه گندمی به طبیعت هدیه کنیم طبیعت یک خوشه گندم به ما تقدیم می کند، اما اگر درختی را قطع کردیم طبیعت به واسطه سیل یازلزله با شدت بیشتری آن را به ما برمی گرداند.

 

انتهای پیام/

 

تبلیغات سروش زیر خبر
کلیدواژه
نظرات | 4 نظر
علی دسترس
1398/1/19 - 08:16
درود بر مهندس عزیز و با دانش کاش مسئولین یک درصد سواد و دانش و کارایی شما رو داشتن وگرنه ایران گلستان می شد همیشه پاینده و سلامت باشی
rateup 2
 ratedown 0
یاسوجی
1398/1/19 - 18:01
درود بیکران بر صبح زاگرس با شکار های جالب و پر معنایی که برای مخاطبین به جای میگذارند
rateup 2
 ratedown 0
الهی
1398/1/19 - 19:31
سلام چهار نفر مهندس مثل تیربند باشه. این مشکلات رو نداشتیم جای. ایشون تو شورای شهر خیلی خالیه
rateup 3
 ratedown 0
rahmat allah karami
1398/2/2 - 00:51
افرین برچنین مهندسین جوان وباشهامتی
rateup 1
 ratedown 0
captcha
تمامی حقوق این سایت محفوظ و متعلق به “ صبح زاگرس” ما می باشد.